13-03-2019 18:28
Εισήγηση της Υπουργού Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων κας Ζέτας Αιμιλιανίδου στην Ημερίδα «Το Δημογραφικό Πρόβλημα στην Κύπρο»
Ευχαριστώ για την πρόσκλησή σας να παραστώ και να χαιρετίσω τη σημερινή ημερίδα, η οποία επικεντρώνεται σε ένα ιδιαίτερα σημαντικό θέμα, το Δημογραφικό Πρόβλημα στην Κύπρο και να σας συγχαρώ για αυτή σας την πρωτοβουλία.
Μια από τις σημαντικότερες προκλήσεις της εποχής μας είναι η δημογραφική γήρανση του πληθυσμού και η υπογεννητικότητα. Πρόκειται για ένα πολυδιάστατο πρόβλημα, του οποίου τα αίτια είναι πολύπλευρα και το οποίο επιδρά σε πολλές παραμέτρους της ζωής μιας χώρας.
Η ραγδαία πρόοδος που σημειώθηκε κατά το δεύτερο ήμισυ του 20ού αιώνα στους τομείς της ιατρικής έρευνας, της υγειονομικής περίθαλψης, των επιπέδων υγείας και του βιοτικού επιπέδου είχαν ευνοϊκό αντίκτυπο στη συνεχή μείωση της θνησιμότητας και την αύξηση της προσδοκώμενης διάρκειας ζωής ειδικά στις αναπτυγμένες χώρες, περιλαμβανομένης και της Κύπρου. Οι θετικές αυτές εξελίξεις στον τομέα αυτό, συνοδεύτηκαν από μια σημαντική μείωση των γεννήσεων, ιδιαίτερα κατά τις τελευταίες δεκαετίες.
Σύμφωνα με τους διαθέσιμους δημογραφικούς δείκτες, στην Κύπρο παρατηρείται τις τελευταίες δεκαετίες μια σταδιακή αύξηση του ποσοστού των ηλικιωμένων και μια παράλληλη μείωση του ποσοστού των γεννήσεων. Από το 1995, το συνολικό ποσοστό γονιμότητας έχει πτωτική πορεία και είναι πιο χαμηλό από το 2,10 ποσοστό που χρειάζεται για να εξασφαλιστεί η αναπλήρωση του πληθυσμού.
Οι αυξημένες ανάγκες της σύγχρονης κοινωνίας είναι από τα βασικότερα αίτια του προβλήματος. Σε αυτά πρέπει να προστεθούν τα νέα δεδομένα ως προς τη συμμετοχή των γυναικών στο κοινωνικό και οικονομικό γίγνεσθαι. Οι αυξημένες ανάγκες των παιδιών, η αύξηση της μέσης ηλικίας σύναψης γάμου, οι αλλαγές στις αντιλήψεις αναφορικά με το θέμα του γάμου και της συμβίωσης, η αύξηση των διαζυγίων και το υψηλό κόστος ζωής είναι μερικοί από τους λόγους που επιδρούν στα δημογραφικά δεδομένα.
Γι’ αυτούς τους λόγους, η εφαρμογή μιας ολοκληρωμένης πρότασης που θα αντιμετωπίζει συνολικά το δημογραφικό πρόβλημα είναι απολύτως αναγκαία.
Εάν δεν επέλθουν επιπλέον μεταβολές στο θεσμικό πλαίσιο και στις υφιστάμενες πολιτικές, τότε οι δημογραφικές τάσεις αναμένεται να προκαλέσουν σημαντικές μεταβολές στις κοινωνίες μας, επηρεάζοντας την αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών και δημιουργώντας νέες απαιτήσεις για τις μελλοντικές γενιές.
Προτάσεις που διατυπώνονται σε έγγραφα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θέτουν την οικογενειακή πολιτική ως κεντρικό άξονα στην αντιμετώπιση των δημογραφικών προκλήσεων. Συγκεκριμένα, θέτουν ως στόχο την προώθηση της δημογραφικής ανανέωσης μέσα από τη διευκόλυνση της συμφιλίωσης της οικογενειακής με την εργασιακή ζωή, υπογραμμίζοντας τρεις τομείς πολιτικής: ο πρώτος αφορά το σύστημα φροντίδας παιδιών και άλλων εξαρτώμενων ατόμων, ο δεύτερος την επιδοματική πολιτική και ο τρίτος τις ευέλικτες μορφές απασχόλησης.
Η Κύπρος, ως μια χώρα που αντιμετωπίζει έντονα το δημογραφικό πρόβλημα καλείται να αναβαθμίσει το σύστημα κοινωνικής προστασίας καθιστώντας πιο αποτελεσματικές τις πολιτικές κοινωνικής φροντίδας και στήριξης της οικογένειας.
Το Υπουργείο Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων έχει αναπτύξει ένα δίκτυο υπηρεσιών/προγραμμάτων και επιδομάτων στο πλαίσιο της οικογενειακής πολιτικής το οποίο περιλαμβάνει συνοπτικά:
Επιπλέον, το Υπουργείο Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, έχοντας στο επίκεντρο των επιδιώξεών του τη δημογραφική ανάπτυξη και την αντιμετώπιση των δημογραφικών προκλήσεων, έχει συστήσει τον Εθνικό Φορέα Δημογραφικής και Οικογενειακής Πολιτικής, με σκοπό την καταγραφή της κατάστασης στην Κύπρο αναφορικά με τη δημογραφική και οικογενειακή πολιτική και τον καθορισμό μιας συνεκτικής και ολοκληρωμένης στρατηγικής για τη Δημογραφική Ανάπτυξη και τις Πολιτικές της Οικογένειας. Μέχρι σήμερα ο Φορέας Δημογραφικής και Οικογενειακής Πολιτικής έχει δημιουργήσει δύο Εθνικά Σχέδια Δράσης για τη Δημογραφική και Οικογενειακή Πολιτική για την περίοδο 2014-2015 και 2016-2017, τα οποία υλοποιήθηκαν με την έγκριση του Υπουργικού Συμβουλίου, ενώ βρίσκεται στο τελικό στάδιο η έγκριση του Σχεδίου Δράσης 2019-2020.
Στο πλαίσιο εφαρμογής των ανωτέρω Σχεδίων Δράσης έχουν υλοποιηθεί σειρά δράσεων που είχαν περιληφθεί στα εν λόγω Σχέδια, από τις οποίες αναφέρω ενδεικτικά:
Πέραν των ανωτέρω, τα οποία περιλαμβάνονταν, μεταξύ πολλών άλλων δράσεων, στο Σχέδιο Δράσης για τη Δημογραφική και Οικογενειακή Πολιτική για την περίοδο 2016-2017, έχουμε προχωρήσει και στην εφαρμογή μιας σειράς από δράσεις και πολιτικές με στόχο την ενίσχυση του θεσμού της οικογένειας, την παροχή περαιτέρω στήριξης στις οικογένειες με παιδιά και την αντιμετώπιση της υπογεννητικότητας. Αναφέρω ενδεικτικά τα ακόλουθα:
Την ίδια στιγμή, προγραμματίζουμε μια πιο ενεργό δημογραφική πολιτική με στοχευμένα κίνητρα για την απόκτηση δεύτερου παιδιού και την περαιτέρω ενίσχυση των πολύτεκνων οικογενειών καθώς και σειράς πολιτικών που στοχεύσουν στην αντιμετώπιση του προβλήματος της υπογεννητικότητας. Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνονται σε Σχέδιο Δράσης Δημογραφικής και Οικογενειακής Πολιτικής 2019-2020 το οποίο περιλαμβάνει σειρά δράσεων με στόχο τη στήριξη της οικογένειας και την αύξηση των γεννήσεων. Ενδεικτικά αναφέρω ότι προωθούμε τη δημιουργία Δικτύου Στήριξης της Οικογένειας, αποσκοπώντας στην πολύπλευρη παροχή επιστημονικής και κοινωνικής συνδρομής στις οικογένειες ενώ ένας από τους σημαντικούς στόχους που έχουμε θέσει είναι η επιχορήγηση των υπηρεσιών φροντίδας παιδιών προσχολικής ηλικίας και της λειτουργίας βρεφοκομικών και παιδοκομικών σταθμών για τον σκοπό αυτό.
Τα μέτρα που περιλαμβάνονται στο νέο Σχέδιο Δράσης Δημογραφικής και Οικογενειακής Πολιτικής 2019-2020 έχουν συζητηθεί με όλους τους Κοινωνικούς Εταίρους στο πλαίσιο του Εθνικού Φορέα Δημογραφικής και Οικογενειακής Πολιτικής και το Σχέδιο Δράσης θα κατατεθεί στο Υπουργικό Συμβούλιο για έγκριση και υλοποίηση των μέτρων και πολιτικών του.
Θα ήθελα να σας διαβεβαιώσω για τη δέσμευση της Κυβέρνησής μας για αποτελεσματική συμβολή στην αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος. Είναι υποχρέωση του Κράτους, αλλά και της κοινωνίας, γενικότερα, να δημιουργήσουμε όλες τις απαραίτητες προϋποθέσεις για τη δημογραφική ανανέωση και τη διασφάλιση της αλληλεγγύης μεταξύ των γενεών.
____________
Σημ.: Τον χαιρετισμό ανέγνωσε, εκ μέρους της Υπουργού Εργασίας, ο Συνεργάτης της κ. Φάνος Κουρουφέξης.
/ΣΧ